Cùng tọa lạc tại vị trí chiến lược ở Bắc Trung Bộ, Quảng Bình và Quảng Trị vốn có nhiều điểm tương đồng về địa lý, lịch sử, văn hóa. Hai địa phương không chỉ đóng vai trò là cầu nối giao thương Bắc - Nam mà còn là cửa ngõ quan trọng trong hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối giữa Việt Nam với Lào, Thái Lan và các quốc gia trong tiểu vùng Mekong. Việc hợp nhất tạo ra một vùng đất có diện tích lớn, tài nguyên đa dạng, mở ra cơ hội phát triển các ngành kinh tế, trong đó du lịch được xác định là ngành mũi nhọn.

Định hình không gian du lịch liên kết từ cấu trúc tài nguyên đa tầng

 Trên nền tảng hợp nhất, Quảng Trị mới nổi lên như một “bản đồ thu nhỏ” của du lịch miền Trung, nơi hội tụ đầy đủ các loại hình từ sinh thái, khám phá, nghỉ dưỡng đến văn hóa, lịch sử và tâm linh. Trước hết, không thể không nhắc tới hệ thống tài nguyên thiên nhiên mang tầm quốc tế, với hạt nhân Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, Di sản thiên nhiên thế giới được UNESCO vinh danh. Nơi đây, được ví như “vương quốc hang động” với hàng trăm hang động kỳ vĩ cùng những dòng sông ngầm lặng lẽ chảy trong lòng đất như: Tú Làn, hang Én, động Thiên Đường… đặc biệt là hang Sơn Đoòng, nơi khái niệm “không gian” dường như được mở rộng đến giới hạn của trí tưởng tượng. Tất cả, tạo nên một chuỗi sản phẩm du lịch mạo hiểm, khám phá độc đáo hiếm có.

Khoảnh khắc hang Sơn Đoòng. Ảnh: Bùi Thanh Xuân

Khu vực ven biển cũng là một lợi thế nổi trội của tỉnh Quảng Trị. Dải bờ biển kéo dài với những bãi tắm còn giữ được nét nguyên sơ như: Cửa Tùng, Cửa Việt hay đảo Cồn Cỏ đang dần được đầu tư, khai thác theo hướng sinh thái - trải nghiệm. Việc đưa vào vận hành cảng du lịch Cửa Việt từ năm 2025 không chỉ mở ra tuyến kết nối biển đảo thuận lợi, mà còn đặt nền móng cho hình thành “tam giác du lịch biển” có tính liên kết cao trong khu vực.

                                    Cầu Hiền Lương nối đôi bờ đất nước. Ảnh: Nguyễn Hữu Tấn

Nếu thiên nhiên mang lại sức hút thị giác và trải nghiệm, thì chiều sâu lịch sử - văn hóa chính là “linh hồn” của du lịch Quảng Trị. Đây là vùng đất từng là tuyến lửa trong chiến tranh, nơi ghi dấu những trang sử bi tráng của dân tộc. Dọc theo vĩ tuyến 17, những địa danh như: thành cổ Quảng Trị, cầu Hiền Lương - sông Bến Hải, địa đạo Vịnh Mốc hay Nghĩa trang Trường Sơn không chỉ là điểm đến, mà còn là không gian ký ức, nơi du khách tìm về với lịch sử, với giá trị của hòa bình. Song hành với đó là hệ thống các điểm đến tâm linh giàu giá trị như Thánh địa La Vang, chùa Sắc Tứ Tịnh Quang… tạo nên dòng sản phẩm du lịch tâm linh - hoài niệm đặc trưng, có sức hút mạnh mẽ với du khách trong và ngoài nước.

Đặc khu Cồn Cỏ

Song hành với đó là hệ thống các điểm đến tâm linh giàu giá trị như Thánh địa La Vang, chùa Sắc Tứ Tịnh Quang… tạo nên dòng sản phẩm du lịch tâm linh - hoài niệm đặc trưng, có sức hút mạnh mẽ với du khách trong và ngoài nước. Sự đặc biệt của Quảng Trị mới nằm ở chỗ, hiếm có địa phương nào hội tụ đồng thời hai “trục tài nguyên” rõ nét đến vậy. Một bên là thiên nhiên kỳ vĩ mang tầm thế giới, một bên là chiều sâu lịch sử - tâm linh mang tính biểu tượng quốc gia. Khi hai trục này được kết nối bằng hạ tầng và tư duy phát triển hiện đại, giá trị mang lại không dừng ở số lượng điểm đến, mà còn ở khả năng tạo ra những hành trình trải nghiệm đa tầng, đa cảm xúc.

Những con số tăng trưởng du lịch năm 2025 phần nào phản ánh rõ điều đó. Với gần 9,6 triệu lượt khách, tăng 16,9% so với năm 2024, Quảng Trị đã chứng minh sức hút tự thân mạnh mẽ của một vùng đất giàu di sản và tiềm năng. Thị trường khách quốc tế có sự bứt phá mạnh mẽ với 450 nghìn lượt khách, đạt mức tăng trưởng ấn tượng 43%. Thị trường nội địa tiếp tục giữ vững vai trò nền tảng với 9,15 triệu lượt khách, tăng 15,8%.

Nghĩa trang Liệt sĩ Quốc gia Đường 9. Ảnh: Minh Chiến

Tổng thu từ du lịch đạt 11.040 tỉ đồng, tăng tới 31,7% so với cùng kỳ năm 2024. Tỉ lệ tăng trưởng doanh thu cho thấy mức chi tiêu bình quân của du khách đã cải thiện rõ rệt. Du lịch giờ đây không còn là ngành kinh tế phụ trợ mà đã thực sự trở thành một trong bốn trụ cột phát triển của Tỉnh, tạo ra dòng tiền bền vững và lan tỏa động lực sang các lĩnh vực phụ trợ như thương mại, vận tải và công nghiệp văn hóa.

Hệ thống hạ tầng và dịch vụ cũng có bước phát triển rõ rệt. Với khoảng 780 cơ sở lưu trú, hơn 12.000 phòng và sự xuất hiện ngày càng nhiều khách sạn đạt chuẩn 3 - 5 sao, du lịch Quảng Trị đã và đang từng bước đáp ứng nhu cầu của các phân khúc khách cao cấp, MICE và khách quốc tế. Quan trọng hơn, tư duy phát triển đã có sự chuyển dịch rõ ràng: từ khai thác đơn lẻ sang liên kết không gian, từ tăng trưởng số lượng sang nâng cao chất lượng. Đây chính là nền tảng để Quảng Trị bước vào giai đoạn phát triển mới, bền vững và chuyên nghiệp hơn.

Lấy bền vững làm trục phát triển dài hạn

Nếu tiềm năng là “điều kiện cần”, thì chiến lược phát triển chính là “điều kiện đủ” để du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Với Quảng Trị, điều này được cụ thể hóa bằng một hệ thống chính sách, nghị quyết và chương trình hành động khá đồng bộ trong những năm gần đây. Từ Nghị quyết số 35/2017/NQ-HĐND đến Chương trình hành động số 01-Ctr/TU, ngày 10/10/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030 cũng đề ra nhiệm vụ, giải pháp cụ thể.

Trong đó, chỉ rõ cần “đẩy mạnh phát triển kinh tế du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, tạo sản phẩm du lịch đặc sắc, độc đáo, “Vương quốc hang động” với “Ký ức chiến tranh, khát vọng hòa bình”; kết hợp với du lịch sinh thái, du lịch biển đảo, du lịch tâm linh, hoài niệm. Đẩy mạnh kết nối du lịch biển với các tỉnh Duyên hải miền Trung, đồng thời hợp tác liên kết vùng để hình thành các cụm ngành kinh tế biển hiện đại. Phấn đấu đưa Quảng Trị trở thành một trong những trung tâm kinh tế biển của cả nước, có sức lan tỏa trong khu vực.”

Đường bờ biển dài tạo nên lợi thế du lịch biển Quảng Trị

Điều đó đòi hỏi, ngành Du lịch Quảng Trị phải xác định: xây dựng thương hiệu cần dựa vào các giá trị cốt lõi, trọng tâm lớn nhất là chuyển đổi mô hình tăng trưởng du lịch theo hướng bền vững, lấy chất lượng, trải nghiệm và giá trị gia tăng làm thước đo. Một trong những định hướng quan trọng là hình thành các khu, tuyến du lịch trọng điểm có tính liên kết cao. Trong đó, trục Cửa Tùng - Cửa Việt - Cồn Cỏ đang được định hình như một trung tâm du lịch biển đảo, với định hướng phát triển có kiểm soát, ưu tiên các sản phẩm sinh thái và trải nghiệm. Trong khi đó, hành lang di tích lịch sử khu phi quân sự (DMZ) tiếp tục được hoàn thiện thành một tuyến du lịch chuyên biệt, mang tính nhận diện cao.

Không gian phát triển cũng được mở rộng theo hướng liên kết vùng. Việc kết nối với các địa phương miền Trung và hành lang kinh tế Đông - Tây giúp Quảng Trị không còn là một điểm đến độc lập, mà trở thành một mắt xích trong chuỗi du lịch khu vực. Sự liên kết này không chỉ giúp chia sẻ nguồn khách, mà còn tạo ra các sản phẩm liên vùng hấp dẫn, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.

Một điểm nhấn đáng chú ý là định hướng phát triển du lịch gắn với kinh tế biển và kinh tế xanh. Với lợi thế bờ biển dài và tài nguyên biển phong phú, Quảng Trị đặt mục tiêu trở thành một trung tâm kinh tế biển của khu vực, trong đó, du lịch đóng vai trò dẫn dắt. Các sản phẩm như du lịch sinh thái biển, lặn ngắm san hô, du lịch cộng đồng trên đảo… đang được khuyến khích phát triển theo hướng thân thiện môi trường, bảo tồn hệ sinh thái. Tại Cồn Cỏ, định hướng phát triển đã xác định rõ: du lịch phải trở thành ngành kinh tế quan trọng, nhưng không làm tổn hại đến hệ sinh thái tự nhiên. Đây là cách tiếp cận mang tính dài hạn, tránh những hệ lụy của phát triển nóng.

 Bên cạnh đó, chuyển đổi số đang từng bước thay đổi cách vận hành ngành du lịch. Việc ứng dụng các nền tảng du lịch thông minh, bản đồ số, công nghệ thực tế ảo (VR), hệ thống phản ánh trực tuyến… không chỉ nâng cao trải nghiệm du khách mà còn giúp minh bạch hóa thông tin, tối ưu hóa quản lý điểm đến. Đây là nền tảng quan trọng để Quảng Trị nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh du lịch số phát triển mạnh mẽ.

Công tác xúc tiến, quảng bá cũng cần có sự đổi mới rõ nét, từ cách tiếp cận truyền thống sang truyền thông đa nền tảng, hướng tới từng phân khúc thị trường cụ thể. Việc hợp tác với các đoàn làm phim quốc tế, KOLs, hay mở rộng xúc tiến tại các thị trường châu Âu, Bắc Mỹ, Ấn Độ… cho thấy tầm nhìn dài hạn trong việc quốc tế hóa thương hiệu du lịch.

Khám phá hệ thống hang động Hung Thoòng tại Vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng

Ông Lê Minh Tuấn, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định, sau sáp nhập, tư duy phát triển du lịch đã có sự đổi mới phù hợp. Những khởi sắc của du lịch trong năm 2025 cho thấy, du lịch Quảng Trị không chỉ phục hồi mạnh mẽ mà đang thực sự bước vào chu kỳ tăng trưởng mới bền vững hơn, chuyên nghiệp hơn; từng bước khẳng định vai trò là một trong bốn trụ cột phát triển của tỉnh theo Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 - 2030.

Quảng Trị đặt mục tiêu đến năm 2026 đón khoảng 10,5 triệu lượt khách, trong đó khách quốc tế đạt 500 nghìn lượt, tổng thu du lịch khoảng 12.000 tỷ đồng. Xa hơn, đến năm 2030, du lịch sẽ thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, gắn với lợi ích cộng đồng và phát triển bền vững. Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu đó, ngành Du lịch Quảng Trị cần kiên định với con đường phát triển bền vững, nơi tăng trưởng kinh tế đi đôi với bảo tồn tài nguyên, nơi doanh nghiệp và cộng đồng cùng tham gia, cùng hưởng lợi, và nơi mỗi điểm đến đều kể được câu chuyện riêng của mình.

Quảng Trị hôm nay đang đứng trước một cơ hội lớn, cơ hội để tái định nghĩa chính mình trên bản đồ du lịch quốc gia và khu vực. Nhưng cơ hội chỉ thực sự trở thành giá trị khi được dẫn dắt bởi một tầm nhìn đúng đắn và một hành động nhất quán. Từ “vùng đất lửa” của quá khứ đến “vùng đất trải nghiệm” của tương lai, hành trình ấy không chỉ là sự chuyển mình của một địa phương, mà còn là minh chứng cho khả năng hồi sinh và phát triển bền vững của du lịch Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Phan Huyền - Asia Travel Magazine tháng 4.2026

1. Tags